jnvrI 20, 2007 dI iekwqrqf

          

                

  qsvIrF, irport, aqy piVHaf igaf pypr.

             

  rxDIr isMG inAU Xfrk aqy AunHF dI rcnf bfry crcf hoeI. agly do sflF leI ahudydfr cuxy gey.

          

 

 

 

                   

                      

 

 

 

   
pMjfbI sfihq akYzmI inAU Xfrk dy ahudydfr
   
   

                

pSjfbI sfihq akYzmI inAUXfrk dI cox srbsSmqI nfl sSpSn

Èfier rxDIr isSG inAUXfrk nfl KuWlHI gWlbfq

 

inAUXfrk -pSjfbI sfihq akYzmI inAUXfrk dI cox srbsSmqI nfl sSpSn ho geI. iesdy ahudydfrF dI imafd do sfl hY. akYzmI dI jnvrI 20, 2007 dI mIitSg pSjfbI dy nOjvfn Èfier rijSdr ijSd dy Gr afXoijq kIqI sI. ies mIitSg dI pRDfngI pSjfbI dy supRisWD sfihqkfr aqy aflock zf[ hrnfm isSG Èfn kr rhy sn.

        

          sB qoN pihlF pSjfbI dy cricq Èfier rxDIr isSG inAUXfrk nfl KuWlHI gWlbfq kIqI geI. rxDIr isSG ny afpxIaF rcnfvF pyÈ kIqIaF aqy afpxI isrjx pRikiraf sSbSDI ivcfr sFJy kIqy. afpxy jIvn ivc afey kuJ ivakqIaF df iËkr krdy Auh Bfvuk ho gey. zf[ hrnfm isSG Èfn ny rxDIr isSG dI invyklI ilKx klf dI qfrIÌ krdy hoey ikhf ik eyny sSKyp ÈbdF ivc eyzI vWzI gWl kihx df vWl rxDIr isSG kol hI hY. bldyv isSG gryvfl ny ikhf ik aWj dy Èfier KuWlHI kivqf dy nF qy kivqf dy ivDfn ƒ iqlFjlI dy rhy hn, pr rxDIr isSG dI ieh ÉfsIaq hY ik Auh kivqf dy ivDfn ivc rih ky vI arQ BrpUr gWl kih jFdf hY. dljIq moKf ny ikhf ik rxDIr isSG aSdr byhWd sSBfvnf mOjUd hn. mYN cfhuSdf hF ik rxDIr isSG 'pqJV` vrgIaF nËmF ilK ky iek ikqfb Cpvfvy. zf[ rfmjI dfs syTI mfhqfb ny rxDIr isSG nfl purfxIaF XfdF sFJIaF kIqIaF. mnmohn pMUnI ny ikhf ik aWj dI gWlbfq dOrfn rxDIr isSG aSdrly sSvydnÈIl iensfn dy vI drÈn hoey hn, ijhVf ÊrIb lokF dy duWK ƒ smJ ky AuhnF `qy hSJU vhf skdf hY. suirSdr sohl ny rxDIr isSG bfry ilKy pypr ivcoN kuJ pihry pVHky suxfey.

        

          mIitSg dy agly dOr ivc mfeIk cox kimÈnr zf[ joD isSG aroVf ny sSBfl ilaf aqy ahudydfrF dy nfm pyÈ kIqy, ijhnF ƒ srbsSmqI nfl sB ny qfVIaF vjf ky mfnqf idWqI. iehnF ahuWdydfrF ivc imisË mnohr isSG mfrko ƒ Aumr Br leI pRDfn mSinaf igaf. rxDIr isSG inAUXfrk aYgËYkitv pRDfn aqy zf[ rfm jI dfs syTI 'mfhqfb` mIq pRDfn cuxy gey. suirSdr sohl jnrl skWqr, rItf kohlI jfieSt skWqr aqy rijSdr ijSd ÉËfncI cuxy gey. Bfg isSG rWkV, blbIr isSG zuSmylI aqy zf[ rxjIq grovr pbilk irlyÈn aÌsr bxfey gey. pRym mfn ny afpxy afp ƒ ahudydfrI qoN dUr rWKdy hoey pSjfbI sfihq akYzmI inAUXfrk dI vYWbsfeIt www.psany.org ƒ pihlF vFg hI mYnyj aqy apzyt krn dI iËSmyvfrI inBfAux df pRx kIqf. AuhnF ny ieh vI ikhf ik pSjfbI sfihq akYzmI iek pirvfr vFg hY. ies Aupr hryk mYNbr df hWk hY. ieh iek bSdy dI mlkIaq nhIN hY.

        

          agly dOr ivc hfiËr kvIaF ny afpxIaF rcnfvF pVHIaF ijhnF ivc pRym mfn, zf[ joD isSG aroVf, mnmohn pMUnI, blbIr isSG zuSmylI, AuNkfr isSG, zf[ avqfr isSG, dljIq moKf, rijSdr ijSd, bI jy isSG, rxDIr isSG inAUXfrk, prmjIq sfgr, zf[ rfm jI dfs syTI 'mfhqfb`, blvSq isSG hoTI Èfiml sn. zf[ rxjIq grovr ny amrIkI iËSdgI ƒ drsfAuNdf khfxInumf inbSD piVHaf.

        

          mIitSg dy aSq ivc rItf kohlI ny pSjfbI gIqF rfhIN mihPl ƒ cfr cSn lfey.

        

          bldyv isSG gryvfl dy nfvl 'pirkrmf` df ihSdI aYzIÈn afAux `qy aqy zf[ rfm jI dfs syTI 'mfhqfb` dy nvyN kfiv sSgRih 'pWK hnHyry cfnxy` dI pRkfÈnF `qy akYzmI dy mYNbrF vloN AuhnF ƒ vDfeI idWqI geI.

        

          ies mIitSg ivc horF qoN ielfvf bIr gryvfl, blivSdr isSG, ikrpfl isSG, ajIq isSG nfhl, suSmn gryvfl, imisË syTI, aqy imisË nfhl vI hfËr sn.

 

             

   
   
                
   
   

                

suhj qy sSvydnf df Èfier rxDIr isSG inAUXfrk

 

-suirSdr sohl

 

jhfË iÈkfgo eyarport qoN Auizaf sI. mYN jhfË dI bfrI QfxIN bfhr dyiKaf. QWly bWdl logV vFg icqkbry ijhy ivCy hoey sn, ijvyN iksy ny purfxIaF rjfeIaF dy CfV Auqfr idWqy hox. mYN bfrI vWl dI sIt vWl bYTy rxDIr isSG inAUXfrk vWl dyiKaf. Ausny pihlF dUr qWk ÉflI nËr GuSmfeI. iPr jyb ivcoN kfÊË qy pYWn kWiZaf. bWdlF qoN ingfh cuWk dUr PYly asmfn vWl ÊOr nfl dyiKaf. kudrqI idRÈ ÉflI aWKF ivc Biraf qy kfÊË `qy ivCf idWqf:

 

psr geI idshWdy qWk.

nËr geI idshWdy qWk.

 

            ikSnI sihjqf nfl Ausny Élfa ivcoN mqlf PV ilaf sI.

 

            1996 dI gWl hY. mYN AudoN ieSzIaf hI sF. kYnyzf qoN vfps prqy AuNkfrpRIq ny dWisaf sI,'amrIkf ivc iek rxDIr isSG nfm df Èfier rihSdf hY. Auh pSjfbI ivc sB qoN CotI bihr ivc ÊËl ilKx df dfavf krdf hY.` AuNkfrpRIq ny 'dfavf` Èbd kuJ Ëor pf ky ikhf sI. mYƒ AudoN iekdm jlSDr nvyN bWs aWzy nyVy lWigaf iksy zfktr df borz Xfd afieaf sI. borz `qy moty moty aWKrF ivc iliKaf huSdf sI,'mYN dunIaf ivc sB qoN vWzf hF. mYN rWb hF. ijhVf myrI inSidaf kry, Auh kYNsr nfl mry.`

 

            mYƒ 'sB qoN CotI bihr` ivc ilKx df 'dfavf` Aus zfktr dy dfavy vrgf jfipaf sI. AuNkfr ny mYƒ kuJ Èyar vI suxfey sn, pr mYƒ 'ikximxIaF-ikSn imxIaF, irxI Ausdy-ijn imxIaF` hI Xfd rhy sn.

 

            1997 ivc mYN amrIkf af igaf. sB kuJ Bul Bulf igaf. mYN iek zylI ivc Kfxy dI zilvrI kiraf krdf sF. kort sukyar ivc hI eIgl ielYkitRk sI. AuQy zilvrI lY ky keI keI gyVy lgdy sn. qIsrI mSiËl `qy jfx leI jdoN mYN aYlIvytr `c jFdf sF qF pqlf ijhf, lSm-slSmf, AunfBI pWg vflf, hsUS hsUS krdy ichry vflf srdfr aksr aYlIvytr ivc iml jFdf. nfl dy sfQIaF nfl Auh aSgryËI ivc ievyN ptfk ptfk gWlF krdf, ik mYN Ausƒ bulfAux df hOslf hI nf kr sikaf. Ausdy hWQ ivc qih kIqf kfÊË aksr hI hSudf sI.

 

            iek vfr amrjIq isSG aks inAUXfrk afieaf. Auh vfr vfr rxDIr isSG ƒ imlx dI gWl krdf sI. rxDIr isSG myry leI iblkul Eprf nF sI. Ausdf Pon nSbr vI nhIN sI. isrÌ isrnfvF sI. mYN, amrjIq aks qy eIÈr isSG atfrI df muSzf rxDIr isSG df Gr lWBx cWl pey. kihr dI grmI sI. kfr aSdr ey sI hY nhIN sI. pYtrolIam pihlF hI mYƒ bhuq cVHdf sI. myrf idl GbrfAux lWg ipaf. kWcIaF qrylIaF afAux lWg peIaF. mYN ivcy hI amrjIq aks ƒ kos irhf sF, ivcy hI rxDIr isSG ƒ. do GSty brbfd krn qoN bfad vI sfƒ Ausdf Gr nf liBaf.

 

            agly sfl iek Èfm amrjIq aks df Pon afieaf,'suirSdr! mYN AuhnF dy GroN bol irhf hF, ijhnF df Gr ipClI vfr afpF ƒ liBaf nhIN sI. qUS af jf.` iek koml ijhI afvfË ny mYƒ Gr dI zfierYkÈn ilKf idWqI. afvfË qoN qF Èfier sfihb kfÌI suihrd jfpdy sn. bfkI iml ky pqf lWg jfxf sI. amrIkf ivc iksy Èfier ƒ imlx df ieh myrf pihlf mOkf sI. kfr dy rsqy dI zfierYkÈn `qy myrf sfeIkl hvf nfl gWlF krdf jf irhf sI. TfTI ivc biJaf ichrf jfixaf-pihcfixaf jfp irhf sI. ikQy dyiKaf hovygf? jlSDr? cSzIgVH? mYƒ Xfd nhIN sI af irhf. gWlF krdf krdf mYN myË `qy peIaF ikqfbF Prolx lWg ipaf. iek ikqfb cuWkI 'qRyl ƒ qyRlIaF`. ikqfb dy ipCy CpI qsvIr `qy ingfh peI. Auh! ies ichry qoN qF mYN ipCly iek sfl qoN vfikÌ sF. ieh qF eIgl ielYkitRk dI aYlIvytr vflf BfeI sI. dUsrI nIlI ikqfb 'ikximxIaF ikSn imxIaF` mYƒ iekdm iÉafl afieaf Auh! mYN qF pSjfbI ivc sB qoN inWkI bihr ivc ÊËl ilKx vfly Èfier kol phuSc igaf sF. pr inWkI bihr df dfavydfr eynf mlUk, eynf sSjIdf, eynf hsmuWK, eynf sihjIlf-suhjIlf hovygf? XkIn nhIN sI af irhf. Aus bfry myry mn `c bxIaF BRFqIaF iek iek krky tuWt rhIaF sn. ieh GSitaF dI mulfkfq jnmF jnmF dI vfkÌIaq dy brfbr ho geI sI. sfhmxy myË `qy pey poR[ soË vloN ByNt kIqy nfvl soË nfl rxDIr isSG dI sFJ drsfAuNdy sn.

bSbeI vfly suKbIr muqfbk-'inWkI ijhI gWl ƒ inWkI bihr qy inWky afkfr ivc aihm aqy vWzI bxf dyxf rxDIr isSG inAUXfrk dI kivqf df kmfl hY.[[[rxDIr isSG dIaF kivqfvF inWkIaF inWkIaF kUlF vFg vrgdIaF jfpdIaF hn qy AuhnF dy qukFq bVy nvyN qy sWjry bx ky rUpmfn huSdy hn, ijhnF dIaF DunIaF-pRqIDunIaF ivc iÉaflF qy jËibaF ƒ suixaf vI jf skdf hY, vyiKaf vI jf skdf hY.`

 

            dsONDf isSG dy Gr mfqf rfj kOr dI kuWKoN 9 apRYl 1938 ƒ ipSz isvIaF (biTSzf) ivc rxDIr isSG df jnm hoieaf. afpxI vWzI BYx DSn kOr kol rih ky Ausny pRfiemrI klkWqy dy BvfnIpur dy Éflsf hfeI skUl qoN kIqI. iesy krky hI jy kr qusIN aWKF mIt ky rxDIr isSG ƒ bSgflI boldy suxoN qF jfpygf qusIN iksy aslI bSgflI dI gWl sux rhy ho. brijSdrf kflj PrIdkot ivc aYP aYs sI krdf krdf hI nfrdrn rylvy vloN aisstYNt prmfnYNt vy ienspYktr BrqI ho igaf. gWzI dI lfeIn `qy Tyly `qy bYTf mYƒ Auh Aus rfj kumfr vrgf lWgdf hY, jo Auzn Ktoly ivc bYTf prI ƒ lWBx jf irhf hovy, kivqf vrgI prI ƒ.

           

            rxDIr isSG dWsdf hY,'jdoN myrf irÈqf hox lWgf. lVkI vfilaF ƒ dWisaf igaf ik muSzf rylvy ivc hY. Aus mihkmy ivc ijhVy Tyly `qy bYT ky lfeIn dI dyK-Bfl krdy hn.` shuiraF vloN iek bËurg puWCx lWgf,'kfkf qyrI nOkrI Tyly `qy bYTx vfly dI ik Tyly ƒ DWkf lfAux vfly dI.`

 

            1975 ivc pqnI ajmyr kOr nrs dy qOr ìqy amrIkf af geI qy rxDIr isSG vI ieQy af visaf. hux qWk Aus dIaF sWq ikqfbF Cp cuWkIaF hn. cfnx isafhI df, inWkIaF gËlF lGU rubfeIaF, ikximxIaF ikn imxIaF, qRyl ƒ qRylIaF, gfgr qoN sfgr (PfrsI ilWpI ivc lfhOr qoN), mF muhWbq, sO kivqfvF pSj siPaF ìqy, soco buJo isrjo kivqf.

mYN puWiCaf,'inWkI bihr ivc ikAuN ilKdy ho?`

 

            Auh hWs ky kihx lWgf,'ieSjnIar hF nf. AuQy vI dyKIdf hY beI GWt mYtIrIal lWgy. eyQy socdF beI Èbd GWt lWgx.`

 

            Auh Cotf ijhf kfÊË hWQ jF jyb ivc rWKdf hY. Aus AuWqy hI kSm df ihsfb ikqfb huSdf hY. Aus AuWqy hI iÈarF df sQfn.

 

            ihSdosqfn ivc pqJV df mOsm afpxy nfl PuWl pWqIaF hUSJ ky lY jFdf hY. iehI kfrn hY ik ihSdosqfn dI pqJV nfÈmfnqf, AudfsI, vYrfg aqy duWK dy pRqIk vjoN pyÈ huSdI hY. bfbf PrId ny afpxI rcnf ivc pqJV ƒ iesy sSdrB ivc hI pyÈ kIqf hY. pr srd mulkF dI pqJV df aSdfË iblkul alWg hY. pqJV vyly, pWqy JVx qoN pihlF sSDUrI, kysrI, sunihrI qy lfl rSgF dIaF vSngIaF ivc vt jFdy hn qy PuWlF ƒ mfq pfAuNdy hn. rxDIr isSG inAUXfrk dI 'pqJV` nËm iËSdgI ivc duWK-qklIPF vyly iesy qrHF jÈn dI hflq ivc rihx dI pRyrxf idSdI hY, ijvyN pqJV ruWqy drKq bhfr dy jfx dy duWK ƒ jÈn ivc vtf ky aglI bhfr qWk aWKF ivc supny sSjoeI ieSqËfr krdy hn:

 

mxF syr jd QWk ky hfr jFdy,

mfsy lVdy ny, rWqIaF lVdIaF ny.

brKf ruk jFdI, sfgr suWk jFdy,

Aus vyly ieh aWKIaF hVHdIaF ny.

Ëulm ZihSdy ny jdoN iensfn AuWqy,

kuJ kOmF cfa mWqIaF KVHdIaF ny.

ruWq PuWlF ƒ jdoN ÈhId krdI,

bSnH kysrI pWqIaF aVdIaF ny.

 

            ÊËl bygfnf kfiv-rUp huSdf hoieaf vI smWrQfvfn ÈfierF dI klm-Coh sdkf pSjfbI mfniskqf df aSg bx igaf hY. pSjfbI kfiv dy ieiqhfs ivc vI vrnxXog sQfn rWKdf hY. iehnF smrWQfvfn ÈfierF ivc rxDIr isSG inAUXfrk df nfm vI kfibly iËkr hY.

bhuq GWt aijhy sfihqkfr huSdy hn, ijhnF dI rcnf pVHn qoN bfad pRclq sfihq-Èfsqr inKuWt igaf pRqIq huSdf hY. aijhy sfihqkfr sfihq ivc nvIaF sSBfvnfvF Aujfgr krdy hn aqy aflocnf dy Kyqr ivc nvIn idÈfvF df boD krvfAuNdy hn. rxDIr isSG inAUXfrk bfbq  pRo[ soË dI ieh itpxI kfbly ÊOr hY:

 

'iek cYilSj hY rxDIr isSG inAUXfrk dI ieh ikximxIaF nËmgoeI. ies jogf iek vWKrf kfiv-Èfsqr drkfr ey qy hux ikQoN ilafeIey lWB ky iek arsqU hor[[[.`

 

            rxDIr isSG dI Xogqf ies gWl qoN sfibq huSdI hY ik Ausny nvIaF idÈfvF dI inÈfndyhI PYlx ruK nhIN sgoN ismtx ruK kIqI hY. AusdI bhuqI ÈfierI isrÌ Ìy, Ìylun jF Ìfielun rukn ivc hY.

 

            kuJ ÊËlF ivc kfÌIey qoN pihlF, mqly qoN mkqy qWk ieko Èbd (jo mqly ivc hI inÈicq ho jFdf hY) duhrfieaf igaf hY, jo Èfbidk suhj pYdf krdf hY:

 

idl Bfly.

idl vfly.

loa qF hY,

idl bfly.

 

            Ausdy Èyar brIk bIjF vrgy hn, jo afpxy afp ivc iÉaflF dy iviBSn rgF vfly PuWl smoeI bYTy hn. ieh bIj jd vI pfTk dy idmfÊ dI ËrKyË ËmIn ivc izgdy hn qF rSgIly qy mihkIly idRÈ pYdf krdy hn. AusdI ÈfierI df rUpk pWK ijSnF lGU nËr af irhf hY, ivÈY pWK Enf hI bhuprqI qy ivsQfrmeI hY. afqm hmrfhI dy ÈbdF ivc:

 

'Auh kfiv ÈbdF df hompYQ hY. Auh ÈbdF ivc arQF dIaF potYNsIaF isrjdf hY.`

 

            kuJ iÈarF ivc Ausdf qol qukFq ivgVdf vI hY, pr aiq mhIn ibSdU `qy CWizaf aiq mhIn qIr rqf ku eyDr EDr ho jfxf suBfivk hY, pr dyKx vflI gWl ieh hY ik rxDIr isSG ny irvfieqI zSzIaF `qy nf qur ky ibKVy pYNzy `qy pYx df jyrf kIqf hY.

pRo[ soË ny Ausƒ lGU bihr df kolSbs kih ky AusdI pRiqBf df muWl pfieaf hY.

 

            rxDIr isSG dI pRfpqI isrÌ ies ivc hI nhIN ik Ausny ÊËl dI pycIdf qknIk qy kuJ mOilk, sfrQk qy sPl pRXog kIqy hn, AusdI pRfpqI ies ivc vI hY ik Ausny afDuink mnuWK dI pycIdf mfniskqf dIaF prqF ƒ afpxy iÈarF ivc sihj qy pRBfvÈflI ZSg nfl rUpFqirq kIqf hY.

 

            aWj dI kivqf vfh vfh dy QSmH `qy cVH ky kWdvr hox df dfavf nhIN krdI, sgoN pfTk ƒ zUSGI soc ivc Auqfr ky afpxf kWd qy gihrfeI rUpmfn krdI hY. ies idRÈtI qoN rxDIr isSG dI rcnf afpxI imsfl afp hY:

 

cWl cWilaf,

cfl smF.

 

moZy KSB pYrIN,

ËSjIr vI idWqI.

 

kml hux kI krn

qlfb tur gey.

 

ies DrqI df Ëihr cUsdf,

nIlf rSg hY qF aSbr df.

 

idl ivc kI gWl, kI koeI jfxy.

il ivc kI vWl, kI koeI jfxy.

 

            jsvSq isSG kSvl ny ikhf sI,'sfihq Èugl nhIN.` rxDIr isSG sfihq bfry ivcfr pyÈ krdf afKdf hY:

 

kivqf imWtI df bfvf nhIN.

kivqf bs idl prcfvf nhIN.

 

            rxDIr isSG inAUXfrk dI kivqf inWj qoN pr qWk PYldI jFdI hY:

 

lokF Éfqr jo vfrx,

EhI jnm jnm huSdy.

 

            'soco buWJo isrjo kivqf` rxDIr isSG dI kfiv-pusqk asl ivc iek tUl hY. nvyN Èfier ies ƒ vrq ky afpxy aiBafsI dOr ƒ GWt kr skdy hn. ipSgl qy arUË dI vfkÌIaq hfisl kr lYx qoN bfd bihrF `qy muÈWkq krn leI aqy qkFq lWBx leI lÌËF df aiBafs krn leI ieh kivqf mfarky df kSm kr skdI hY. ieh ikqfb lyKk qy pfTk dI ÈmUlIaq df pSjfbI ivc pihlf qjrbf hY. zf[ siqSdr isSG nUr muqfbk:

 

rxDIr isSG df ieh ÊËl sSgRih iek invyklI ivDI nfl sSbSiDq hY, ijsdf pRXog pihlI vfr kIqf igaf hY. ÊËl kvI nhIN rc irhf, Ausny pfTk ƒ vI ÊËl dI pRikiraf ivc Èfiml kIqf hY. [[[[ ieAuN ieh ÊËlF pfTk dy mn ivc iek klf ƒ jgfAuNdIaF, ÊËl dI pRikiraf qy BfÈf bfry socx lfAuNdIaF hn.

 

            pSjfbI Èfier surjIq pfqr muqfbk:

 

rxDIr isSG lÌËF df mihrm hY, lÌËF df afVI hY, lÌËF nfl Kyzdf hY. pr ies Kyz ivc sSvydnf qy cyqnf vI Èfiml hn, ies sdkf ieh Kyz isrÌ Kyz nhIN rihSdI, iek suhjmeI ÈmUlIaq bx jFdI hY, iek isrjxfqmk aiBafs[[[[[[ rxDIr isSG ƒ ies kfivk-kfZ leI mubfrkbfd.

 

            rxDIr isSG inAUXfrk ny afËfd nËmF dI rcnf vI kIqI hY. pr iehnF kivqfvF ivc vI Ausny kfivk suhj df pWlf nhIN CWizaf.

 

            inAUXfrk dy lyKkF ivcoN rxDIr isSG inAUXfrk ieko iek aijhf Èfier hY, ijs ƒ akfdimk Kyqr ivc vI prvfinaf igaf hY. Ausdy smuWcy kfrj `qy aYm iPl ho cuWkI hY.

 

            iÈkfgo qoN AuWizaf jhfË lfguafrzIaf eyarport `qy Auqrn lWigaf qF rxDIr isSG ny hWQlf kfÊË isWDf kr ilaf qy ÊËl df afÉrI iÈar iliKaf:

 

Es ngr jfxYN ijsdI,

zgr geI idshWdy qWk.